ŞUBAT 2017 REFERANDUMA İLİŞKİN BÖLGE GÜNDEM ARAŞTIRMASI

BASINA VE KAMUOYUNA

SAMER, Siyasal Ve Sosyal Araştırmalar Merkezi olarak Anayasa değişikliğine ilişkin Nisan ayında yapılacağı duyurulan Referanduma ilişkin yaptığımız çalışma oldukça çarpıcı sonuçlar açığa çıkarmıştır. 7-12 Şubat 2017 tarihleri arasında, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, aralarında Kars, Iğdır, Adıyaman, Bingöl, Ş.Urfa, Diyarbakır, Van’ında bulunduğu 16 il merkezinde, 1112 kişi ile yüz yüze hanede görüşmeye dayalı,  tesadüfi  anket tekniği ile gerçekleşen çalışma kamuoyunda merak edilen kimi sorulara da yanıt içerecek sonuçlara ulaşmıştır.

 Demografik verileri elde etmeyi amaçlayan soruların; Anayasa değişikliğine ve yapılacak Referanduma ilişkin algı ve tutumları belirlemeyi amaçlayan soruların; ve olası bir genel seçime ilişkin seçmen davranışlarına ilişkin soruların yer aldığı çalışma üç ana bölümden oluşmuştur.

Referandum’da  Bölge’de “Hayır” oranının yüksek olduğunu, Bölge halkının büyük kesiminin Anayasa değişikliği hakkında bilgi sahibi olmadığını, OHAL koşullarında referandumu sağlıklı bulmadığını, AKP’nin oy oranında kısmı düşüşler olduğunu, yine ilk defa oy kullanacakların siyasi eğilimlerinin ağırlıklı olarak HDP olduğunu tespit eden çalışmanın sonuçları özetle şöyledir:

Bölge halkının %68,3’ünün “OHAL koşullarında yapılacak referandumu doğru bulmadığını tespit eden çalışmaya göre; “Bu pazar Referandum olsa oyunuz ne olur?” sorusuna araştırma grubunun %57,4’ü  “Hayır”,  %25,1’i “Evet”  yanıtını vermiştir. Yine araştırma grubunun %7,6’sı kararsız olduğunu, %4,4’ü sandığa gitmeyeceğini ve %5,5’i bu soruya yanıt vermeyeceğini beyan etmiştir. Bu sonuca göre kamuoyunda tartışılanın aksine sandığa gitmeyeceğini beyan eden seçmen sayısı sadece %5,5’dir. Yapılan karşılaştırmada 1 Kasımda CHP’ye oy verenlerin  %8,6’sı , MHP’ ye oy verenlerin %8’i , HDP’ye oy verenlerin %3,5’i sandığa gitmeyeceğini beyan etmiştir.

 

Araştırmanın açığa çıkardığı bir diğer çarpıcı sonuç; Bölge halkının sadece %13,7’sinin yapılan Anayasa değişiklik metninin içeriğine tam olarak hakim olduğudur. Araştırma grubunun %42,2 gibi büyük bir oranı “ Anayasa değişikliği metni hakkında hiçbir bilgisinin olmadığını” beyan ederken, %22,4’ü “içeriğini biraz bildiğini ama tam hakim olmadığını”,  %21,8’i ise “yorum yapacak kadar bilgi sahibi olmadığını” belirtmişlerdir. Bununla birlikte araştırma grubun  %61,2’si Anayasa değişikliğinin Türkiye’nin sorunlarını çözmeyeceğini, sadece  %21,9’u çözüm olacağını beyan etmiştir.

Yine Katılımcıların toplam %52,3’ü “Parlamenter sistemin değişmesi gerektiği” fikrine katılmazken, toplam %61,3’ü de  “Partili Cumhurbaşkanlığı Sistemine” ihtiyaç olmadığını beyan etmiştir.

Çalışma sonuçlarında dikkat çeken bir diğer husus, ilgili sorulara CHP ve HDP’ye oy veren katılımcılar dışında, MHP’ye oy veren seçmenlerinde “Hayır” diyen bloka yakın cevaplar vermiş olmasıdır. Örneğin AKP seçmenlerinin %39,7’si “OHAL koşullarında yapılacak referandumu doğru bulmadığını” beyan ederken; CHP seçmenlerinin %81,4’ü, HDP seçmenlerinin %90,4’ü ve MHP seçmenlerinin %64’ü OHAL koşullarında yapılacak referandumu doğru bulmadığını belirtmiştir.

Yine “Bu pazar Referandum olsa oyunuz ne olur?” sorusuna HDP’ye oy vereceğini söyleyenlerin 89,7’si, CHP’ye oy verdiğini söyleyenlerin %75,7’si, MHP oy verdiğini söyleyenlerin %68’i “Hayır” yanıtını vermişlerdir.

Bölge illerinde yaptığımız çalışmanın bir diğer önemli sonucu katılımcıların referandum tercihlerinin gerekçeleridir. Referandumda “Evet” diyenlerin %26,9’luk bir kesimi “Cumhurbaşkanını sevdiği ve güvendiği için”,  %20,4’ü “Sorunlara çözüm olacağına inandığı için”, yine %20,4’ü “Türkiye’nin güçleneceğine inandığı için” “Evet” oyu vereceğini beyan ederken; %40,1 gibi ezici çoğunluğu “Tek kişinin iktidarına karşı olduğu için ” Hayır oyu vereceklerini, hemen ardından, %16,6’sı “Sorunlara çözüm olacağına inanmadığı için” “hayır” diyeceğini beyan etmiştir.

Referandum sonucunda etkili olacak olan, kararsız olduğunu, sandığa gitmeyeceklerini beyan edenlerin gerekçelerinin ilk iki sırası ise şöyledir: Karasız olanların %43,5’i “Model hakkında bilgisi olmadığı için, %24,7’si ise “Bir şeyin değişmeyeceğine inandığı için” karasız olduğunu; Yine katılımcıların %40,8’i “Değişen bir şey olmayacağı için”, %20,4’ü “Sağlıklı referandum koşulları olmadığı için” Sandığa gitmeyeceğini belirtmişlerdir..

Seçmen davranışlarını ve tercihlerini ölçmeye çalışna araştırmamız CHP ve  HDP’nin oy oranında kısmi artışlar tespit ederken, AKP’nin oy oranında da kısmi düşüşler tespit etmiştir. Buna göre; araştırma grubunun “1 Kasım 2015 genel seçimlerinde hangi siyasi partiye oy verdikleri” sorusuna %41,1’i HDP, %27,8’i AKP, %6,3’ü CHP, %2,2’si de MHP’ye oy verdiğini beyan etmiştir. Araştırma grubunun %12’si bu soruya yanıt vermekten kaçınırken, %10,3’ü oy kullanmadıklarını belirtmiştir.

“ Bu Pazar seçim olsa”  %41,7’si HDP’ye,  %24,9’u AKP’ye,  %7,9’u CHP’ye, %1,9’u  MHP’ye oy vereceğini belirtmiştir. Ayrıca İlk defa oy kullanacakların da yer aldığı 18-24 yaş grubunun oy vereceği parti sıralamasında ilk sırayı  %41,5 ile HDP’nin yer aldığı görülmüştür.

      …                     

                                                  SAMER SİYASAL VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR MERKEZİ