DİNİ CEMAAT VE AŞİRET AİLE MENSUPLARININ SİYASAL TEMSİL ALGILARI, TERCİHLERİ VE TUTUMLARINA İLİŞKİN ODAK ÇALIŞMA RAPORU

Önemli sonuçlar ortaya çıkaran çalışmamıza katılanların  %30,5’i kadınlardan, %69,5’i erkeklerden oluşmuştur.

Araştırma grubunun %89,3’ü etnik kimliğini Kürt olarak ifade ederken , %8,4’ü Türk , %2,3’ü ise kendisini Arap etnik kimliği ile ifade etmiştir

Katılımcıların %32,1’i mensubiyetini hiç bir aşiret ve aile ismi ile tariflemez iken ;  %67,9’u bir aşiret-aileye mensup olduğunu bildirmiştir. Araştırma grubumuz 43 farklı aşiret mensubuna ulaşmıştır.

Araştırma grubumuzun %53,2’si herhangi bir cemaate üye olmadıklarını, %46,8’i bir cemaate üye olduğunu bildirmiştir. Katılımcı yelpazemizde 20 farklı cemaatin mensubu yer almıştır. Katılımcı grubumuzun %21,1’i hem cemaat  hem de Aşiret/Aile mensubiyetine sahip olduğu tespit edilmiştir.

Araştırma grubunun %98,5’i İslam dinine mensup olduğunu bildirirken , %0,8’i Ezidi , %0,8’i ise Ateist olduğunu beyan etmiştir.

Araştırma grubunun , %48,i HDP/DBP , %18,3’ü AKP ,%3,8’i Saadet Partisi, %2,3’ü CHP, %1,5’i MHP , %1,5’i HÜDAPAR eğiliminde olduğunu bildirmiştir. Katılımcıların %24,4’ü siyasi eğilimini açıklamamıştır.

Mensup olunan Aşiret-Aile  ile Siyasi parti tercihleri  arasındaki karşılaştırmaya göre; dikkat çeken hususlardan ilki; HDP’nin birkaç istisna hariç hemen hemen tüm aşiretlerde tercih edilen  tek parti olduğu; HÜDAPAR’ın ise kendisini aşiret-aile mensubiyeti içinde tanımlayan hiçbir katılımcı tarafından tercih edilmediğidir.

Ayrıca HÜDAPAR’ın ardından mensubiyetini Aşiret-Aile kimliği içinde tarifleyenler  tarafından  tercih edilme oranı düşük ikinci partinin Saadet Partisi, üçüncü partinin ise CHP olduğu tespit edilmiştir.

Katılımcıların mensup olduğu Dini Cemaat ile siyasi tercihleri kıyaslamasında  dikkat çeken ilk husus; Mensubiyetini dini cemaatlerle ifade edenler tarafından en  az tercih edilen partinin HDP/DBP olduğudur (%30,20).  İkincisi ise HÜDAPAR’ı siyaseten tercih edenlerin hepsinin aynı zamanda HÜDAPAR’ı mensup oldukları dini cemaat olarak tariflemiş olmasıdır.

Çoklu yanıtların verildiği ‘’ Temsilciniz olarak kimi görüyorsunuz ya da sizin adınıza kimlerin konuştuğunu düşünüyorsunuz?” sorusuna  araştırma grubunun verdiği  yanıtlara göre;   %44,3’ü Siyasi Parti, % 22,1’i Din adamı/İmam , %21,4’ü Devlet görevlileri , %%20,6’sı Aşiret reisi , %18,3’ü Millet vekilleri (ulusal düzeyde) demiştir.

Çoklu yanıtların verildiği bir diğer  soru‘’ Kimin sizin temsilciniz olmasını isterdiniz?” sorusudur. Araştırma grubunun bu soruya yanıtı sırasıyla; %35,9  Din adamı/İmam,  %24,4 Siyasi Parti , %%22,1’i Aşiret reisi, %13,7’si Yerel Yönetimler , %11,5’i Millet vekilleri (ulusal düzeyde)… biçimindedir.

Bir önceki soruda ; Şu anda kendilerini temsil ettiğini düşündüklerinin ilk üç  sırasında; Siyasi partiler, Din adamı ve İmamlar ile devlet görevlileri yer alırken; “Kimin sizin temsilciniz olmasını istersiniz?” sorusuna gelen yanıtların ilk üç sırasını ise “Din Adamları-İmamlar, Siyasi Partiler ve Aşiret Reisleri” yanıtının oluşturduğunu görüyoruz. Yerel yöneticileri de temsilci görme konusunda yükselen bir eğilim göze çarpmaktadır.

Ayrıca yapılan karşılaştırmalı çalışmaya göre; Aile-Aşiret mensuplarının oldukça büyük kısmı sırasıyla; %93,1 ile Aşiret Reisi, %87,5 ile Siyasi Partiler, %31,9 ile Din adamları bizi temsil etsin istiyoruz, derken;

Dini Cemaat mensuplarının  oldukça büyük kısmı sırasıyla; %83’ le Din adamı /İmamlar, %27,6’sı Aşiret Reisi, %18,7’si Siyasi partiler demişlerdir.  Aşiret ve Cemaatlerde; Din Adamı ve Aşiret reislerini temsilci olarak tercih etme eğiliminde yükselme göze çarpmaktadır.

Çoklu yanıtların verildiği ‘’Doğru Kişi/Kurumun temsilciniz olmasını nasıl sağlarsınız?” sorusuna araştırma grubunun  %40,5 gibi büyük kısmı “Siyasi faaliyet ve aktif  çalışma” biçiminde yanıt verirken;  %19,8’i Medya ve sosyal medya kampanyaları , %14,5’i Oy vererek, demiştir.

Araştırma grubuna yöneltmiş olduğumuz “Mevcut siyasi yönetim şekli sesinizin duyulmasına müsaade ediyor mu ?” sorusuna; %24’ü Evet,  %76’sı ise Hayır yanıtını vermiştir. Yani katılımcılarımızın dörtte üçü mevcut siyasal iktidarın seslerinin duyulmasına müsaade etmediğini düşünmektedir.

Çoklu yanıtların verildiği ‘’ Sizi kimsenin temsil etmediğini hissederseniz genel olarak ne yaparsınız ya da ne yapmanız gerektiğini düşünürsünüz ? ‘’ sorusuna araştırma grubunun  %40,5’i Siyasi faaliyet ve aktif  çalışma , %22,1’i Medya ve sosyal medya kampanyaları , %19,8’i Protesto  yanıtlarını vermiştir. Yani Dini Cemaat ve Aşiretlerde temsil talepleri için siyaset yapma eğilimi güçlü görünmektedir.

Son olarak  Aile-Aşiret mensupları ile Dini Cemaat mensuplarının birbirini ne kadar kapsadığına dair yapılan  karşılaştırmaya  göre;  Dini Cemaat ve Aşiretlerin mensubiyetleri arasında ortak mensubiyetlerin  sayısı sınırlıdır. Katılımcılar içinde dini cemaatlerden HÜDAPAR, NUR, MAZLUMDER, MUSTAZAFLAR, MEŞVERETÇİLER,  İLİM YAYMA, MUSTAFA İSLAMOĞLU CEMAATİ, DİYA DER, YENİ ASYA, HAZNEVİ, DİK (DEMOKRATİK İSLAM KONGRESİ) mensubu olanlar hiçbir Aşiret- Aile mensubiyeti olmadığını bildirmiştir.